Belka
Poniedziałek, 22 Października 2018   imieniny: Halki, Filipa, Przybysława
Rejestracja Witaj: Gościu, Zaloguj się
 
Belka
 

Serock: Marzanny, gaiki i palmy

Data publikacji: 2018-03-21, Data modyfikacji: 2018-03-21
A A AWydrukDrukuj  
 
Serock: Marzanny, gaiki i palmy

W przeddzień nadejścia wiosny, zgromadzeni poznali historię tworzenia staropolskich marzann. Niegdyś słomianą kukłę (w zależności od regionu Polski – albo ustrojoną we wstążki, korale, białą suknię, albo wręcz przeciwnie – ucharakteryzowaną na szkaradę) obnoszono przez cały dzień po wsi, taplając ją w kałużach, błocie, poskubując ją i obrzucając wyzwiskami za to, że przez długie tygodnie zima gościła w kraju, pełna smutku, zimna i ciemności. 

Palmy wielkanocne najczęściej robione były z wierzbowych gałęzi, które wsadzano do dzbanka z wodą już w środę popielcową tak, aby na Niedzielę Palmową się zazieleniły. Strojono je krepinowymi kwiatami, wstążkami z bibuły, materiałowymi bibelotami, a potem zielonymi gałązkami bukszpanu, borówki, czy cisu. Po poświęceniu palem, baziowe kuleczki… zjadano. Miało to zapewnić w nadchodzącym roku zdrowie, uchronić od bólu gardła i głowy. Wtykano potem palmy za ramy „świętego obrazu”, aby chroniła domowników od nieszczęść i chorób.

Z wierzbowymi gałązkami wiązało się również smaganie, nazywane śmigusem. Młodzieńcy smagali panienki, a panny młodzieńców, co miało im zapewnić płodność. Towarzyszyła temu oczywiście ogromna radość i wielka zabawa. W niektórych częściach Polski znane były również praktyki wzajemnego uderzania się palemkami. Ten przywilej przysługiwał szczególnie domownikowi, który wstał w Niedzielę Palmową jako pierwszy i w nagrodę mógł wysmagać bezkarnie całą rodzinę.

Po wsiach noszono nie tylko marzannę, ale również zielony gaik - sosnową gałązkę - ustrojoną wstążkami i kolorowymi wydmuszkami jajek. Wkraczał on do wsi następnego dnia po zatopieniu kukły. Na czubku gaika, zwanego w niektórych częściach Polski również latem, czy lateczkiem umieszczano szmacianą lalkę - motankę, symbolizującą wiosnę. Chodzono z nim od domu do domu w korowodzie, ze śpiewem i radosnymi okrzykami.

Na Wielkanoc i na wiosnę

Najbardziej znanym wielkanocnym zwyczajem, zachowanym do dzisiaj jest malowanie i zdobienie jajek – pisanek, kraszanek, drapanek. Dawniej jajka barwiono naturalnymi barwnikami uzyskanymi z ugotowanych łupin cebul, świeżego żyta, czy… ugotowanych robaków – czerwców. Do rysowania po jajkach używano roztopionego wosku, szpilek, igieł, słomek, itp. Z malowanymi jajkami wiąże się również dyngus, czyli „wykupywanie się”. Gospodarz pomyślność u włóczebników mógł wykupić sobie poprzez obdarowanie ich właśnie malowanymi jajkami czy sowitym poczęstunkiem. Dziś śmigus – dyngus kojarzony jest z lanym poniedziałkiem, kiedy to – jak każe zwyczaj – oblewamy się wodą - dla zdrowia i powodzenia.

Również zwyczaj chodzenia do kościoła z tzw. „święconką” ma długą historię. Współcześnie w koszyczku umieszczamy pisanki, chleb, sól pieprz, kiełbaskę, chrzan, a nawet słodkości. Każdy produkt ma swoją symbolikę religijną. Dawniej to duchowni odwiedzali najważniejsze we wsiach rodziny i święcili wszystkie pokarmy wystawione na stołach.

Spośród wielu zwyczajów, o których opowiedzieli sobie uczestnicy niedzielnego spotkania chyba najwięcej śmiechu wywołał ten o obchodzeniu wsi przez kawalerów z kogutem umieszczonym w wózku. Oczywiście – najczęściej była to kukła, ale zdarzało się - wcale nierzadko - że ten kogut był prawdziwy, w dodatku napojony wcześniej spirytusem, dzięki czemu przez całą drogę piał radośnie ku uciesze wszystkich mieszkańców wsi.

To przedwiosenne spotkanie było nie tylko pełne opowieści o zwyczajach i obrzędach, ale również przepełnione pozytywną energią i nadzieją na rychłą wiosnę, którą przecież powitamy już za kilka dni – tradycyjnie, a jakże – z topieniem marzanny i okrzykami żegnającymi zimę.

Serdecznie dziękujemy Państwu za obecność, piękne wspomnienia, którymi się z nami dzielicie, za dobre słowa i sugestie odnośnie dalszych działań związanych z obrzędowością.

Korzystając z okazji pragniemy poinformować, że złożyliśmy wniosek do Lokalnej Grupy Działania o dofinansowanie projektu związanego z poszukiwaniem i odtwarzaniem lokalnej obrzędowości, w ramach którego odbyłyby się różnego rodzaju warsztaty i przedsięwzięcia artystyczne a także wydana zostanie publikacja opowiadająca o dawnych serockich tradycjach i zwyczajach.

Kolejne spotkanie Niedzielnej Szkółki Tradycji odbędzie się w czerwcu i poświęcone będzie między innymi zwyczajami związanymi z nocą sobótkową.

jednostki samorządu terytorialnego, Źródło artykułu: Serwis Samorządowy PAP
 
Komentarze
Brak komentarzy, Twój może być pierwszy!
Autor:
Kod z obrazka:
Puste pole z komentarzem
Puste pole z podpisem
Wyszukaj
 
Kreska
Kreska
Dodaj artykuł
 
Polecane

DOSTAWCY-INTERNETU-W-POLSCE-NAJLEPSZY-INTERNET

 
Czy jesteś za przyłączeniem Legionowa do Warszawy?
Tak - chcę przyłączenia do stolicy
Nie - jestem przeciwny
Nie mam zdania
 
Newsletter
Bądź na bieżąco z nadchodzącymi imprezami. Zapisz się na bezpłatny newsletter.
 
 

Powiat legionowski - siedzibą powiatu jest miasto Legionowo, jedno z najmłodszych, a zarazem najbardziej zaludnionych miast w województwie Mazowieckim. Miasto leży w odległości 23 km na północ od centrum m.st. Warszawy, w pobliżu Zalewu Zegrzyńskiego i jest położone na szlakach komunikacyjnych łączących Warszawę z Gdańskiem (linia kolejowa) i Pojezierzem Mazurskim (droga krajowa nr 61).

W skład powiatu legionowskiego wchodzą gminy: Legionowo, Serock, Jabłonna, Nieporęt, Wieliszew.

Liczba stałych – zameldowanych mieszkańców w powiecie legionowskim wg stanu na 30.06.2014 r. wyniosła 106 108 osób.



 

Zgłoś uwagi - uzupełnij wszystkie pola